Experts twijfelen, toch strooien gemeenten zout bij hitte

Asfalt bestaat voor een groot deel uit bitumen, een teerachtige stof die de steentjes bij elkaar houdt. Op warme dagen kan de temperatuur van het wegdek oplopen tot 50 à 60 graden Celsius. Daardoor wordt de bitumen zacht en plakkerig. Dat verschijnsel staat bekend als het 'zweten' of 'bloeden' van asfalt.

Hierdoor kunnen spoorvorming, schade aan het wegdek en gevaarlijke situaties ontstaan, vooral op plekken waar veel zwaar verkeer rijdt of voertuigen afremmen en optrekken,

Om dit te voorkomen strooien sommige gemeenten zout op het wegdek. Een maatregel waar experts vraagtekens bij zetten.

“In theorie werkt het zo: het zout trekt vocht uit de buitenlucht aan. Daardoor zou een dun laagje vocht op het wegdek kunnen ontstaan, wat vervolgens voor enige verkoeling zorgt”, legt Sandra Erkens, hoogleraar toegepaste wegbouwkunde aan de TU Delft, uit. “Of dat in de praktijk ook echt werkt, is voor zover ik weet nooit aangetoond.”

In de winter zorgt dat ervoor dat het wegdek na het strooien licht vochtig wordt. Dat werkt bij een luchtvochtigheid van ongeveer 80 procent, waardoor het zout oplost en gladheid wordt voorkomen. Maar juist op hete zomerdagen is de luchtvochtigheid overdag niet hoog genoeg om voldoende vocht uit de lucht te halen en het wegdek nat te maken. 

Volgens Erkens is er weinig onderzoek gedaan naar de werking van zout tijdens hitte. Een van de bekendste onderzoeken is ‘Vetslaan asfalt bij warmte’ van de Provincie Gelderland. Daaruit bleek dat zout relatief weinig effect heeft.

Toch zetten meerdere gemeenten de maatregel in om schade aan het wegdek te voorkomen. Zo ook Barneveld, Ermelo en Nijkerk. Geen van de drie gemeenten heeft zelf wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de werking van zout tijdens hitte. Ook erkennen de gemeenten dat de wetenschappelijke onderbouwing beperkt is.

Barneveld en Nijkerk baseren zich vooral op praktijkervaring. Ermelo verwijst daarnaast naar landelijke kennis binnen de wegbeheersector, de ervaring van eigen wegeninspecteurs en landelijke richtlijnen voor wegbeheer. 

Ook Erkens sluit niet uit dat het strooien van zout helemaal geen effect heeft. “Als je kijkt naar de theoretische werking, zoals het onttrekken van vocht en het reflecteren van zonlicht, kun je niet precies verklaren waarom het op bepaalde plekken werkt. Toch zien we uit ervaring dat het op sommige probleemlocaties wel degelijk effect heeft."

Volgens haar werkt het waarschijnlijk vooral op bijzondere locaties. "Zoals reparatieplekken of heel nieuw asfalt. Op veel plekken waar wordt gedacht dat het asfalt smelt, blijkt vaak iets anders aan de hand. Het gaat dan bijvoorbeeld om voegvulling bij brugovergangen of om sealmiddelen die in scheuren en naden tussen rijstroken worden gebruikt.”

Op basis van die praktijkervaring kiezen de gemeenten ervoor om tijdens aanhoudende hitte zout te blijven strooien. Dat gebeurt alleen op locaties waar de kans op schade groot is, zoals rotondes, kruispunten en wegen met veel zwaar verkeer.

Barneveld was bovendien niet bekend met het Gelderse onderzoek uit 2017 waarin werd geconcludeerd dat een koelend effect van zout niet kon worden aangetoond. De gemeente zegt de bevindingen alsnog te gaan bestuderen.

Nijkerk kent het onderzoek wel, maar ziet daarin geen reden om met de maatregel te stoppen. Volgens de gemeente is de wetenschappelijke onderbouwing weliswaar beperkt, maar wordt zout uit voorzorg ingezet op locaties waar de kans op vervorming van asfalt groot is.

Ook Ermelo erkent dat de thermische koeling van zout beperkt is. Volgens de gemeente is het belangrijkste doel om te voorkomen dat zacht bitumen aan autobanden blijft kleven. Zolang er geen beter alternatief beschikbaar is, blijft de gemeente de maatregel toepassen op een klein aantal kwetsbare locaties.