Wat gebeurde er tijdens Market Garden?

Operatie Market Garden startte op 17 september 1944. Het doel was om met een combinatie van een luchtlandingsoperatie (Market) en een grondoffensief (Garden) vanuit België naar het IJsselmeer op te rukken. Dit zou de Duitse troepen in West-Nederland isoleren. Tegelijkertijd konden de geallieerden via Oost-Nederland het Ruhrgebied veroveren, terwijl de zwaar verdedigde Siegfriedlinie werd omzeild.

Door het Duitse oorlogsapparaat zo in het industriële hart te treffen hoopten de geallieerden het naziregime nog voor Kerstmis 1944 ten val te brengen. Met luchtlandingsoperatie Market moesten de geallieerden alle belangrijke bruggen in de corridor Eindhoven-Arnhem in handen krijgen. Als dit was gelukt, dan konden de grondtroepen over het Wilhelminakanaal, de Zuid-Willemsvaart, de Maas, de Waal en de Rijn doorstoten naar Arnhem. Van daaruit waren zowel het IJsselmeer als het Ruhrgebied binnen bereik.

Heroïsche Waaloversteek

Op 20 september lukte het de geallieerden om de brug bij Nijmegen te veroveren. De door de Duitsers aangebrachte explosieven werden mogelijk door sabotage niet tot ontploffing gebracht. De manschappen van de 82e staken in canvasbootjes onder zwaar vuur van de Duitsers de Waal over en wisten, met grote verliezen, de spoor- en verkeersbrug te veroveren. Deze Waaloversteek wordt nu door het Amerikaanse leger als een van hun meest heroïsche daden beschouwd. Maar tegen de tijd dat de brug in geallieerde handen was, waren er niet genoeg grondtroepen beschikbaar om meteen de aanval richting Arnhem in te zetten. Ook werd er in Nijmegen nog hard gevochten.

Kritieke situatie

In Arnhem was de situatie bij de brug bijzonder kritiek. De brug was nog steeds in handen van de Britten, maar zij zaten zonder water en voedsel en met een gebrek aan munitie. Ook in de op 19 september gevormde perimeter rond Oosterbeek werd zwaar gevochten. Van de 10.000 gelande parachutisten van het Britse 1st Parachute Battalion waren er slechts 3.000 over in Oosterbeek en ongeveer 500 bij de brug..

'Brug te ver'

In de nacht van 25 op 26 september vond de grootschalige evacuatie plaats. In barre weersomstandigheden en onder dekking van zware artilleriebeschietingen vanuit Nijmegen, voeren stormboten af en aan om de ongeveer 2.400 manschappen naar de zuidelijke Rijnoever te brengen. Er waren echter te weinig boten. Die nacht slaagde 2.163 man erin om de rivier over te steken. Bij het aanbreken van de dag maakte Duits vuur verdere evacuatie onmogelijk. De gewonden werden samen met de medische eenheden achtergelaten. De laatste 250 man wisten later met Nederlandse verzetshulp alsnog over te steken. Daarmee kwam een einde aan Market Garden. De brug bij Arnhem werd daarmee de beruchte ‘brug te ver’. Wel lag de frontlijn niet langer op de Belgisch-Nederlandse grens maar bij Nijmegen.

Over het algemeen wordt Market Garden als een mislukking gezien. De Amerikaanse opperbevelhebber van de geallieerden Dwight Eisenhower noemde de operatie echter gedeeltelijk geslaagd. Dit omdat het beveiligen van de belangrijke logistieke sector Antwerpen wel was bereikt.

Bron: Ministerie van Defensie.