‘Toezicht of eigen verantwoordelijkheid?’ Leisurelands over veiligheid bij recreatiegebieden

Rutten vindt het belangrijk om eerst uit te leggen welke regels gelden voor zwemmen in open water. “Je mag overal in Nederland in open water zwemmen, tenzij aangegeven staat dat het verboden is.” Zwemmen is onder andere verboden in vaargeulen van rivieren, kanalen, bij bruggen en sluizen en in havens.

De provincie wijst officiële zwemlocaties aan. De Zandenplas heeft er ook een. Rutten legt uit wat dat betekent. “Op die plekken worden voorzieningen gerealiseerd zodat mensen daar het water in kunnen. De informatie hierover staat op de blauwe borden die de provincie bij het strand geplaatst heeft. Daarnaast wordt de waterkwaliteit regelmatig door het waterschap gecontroleerd.” 

De voorzieningen bij de Zandenplas zijn onder andere ballenlijnen en toiletvoorzieningen. “De ballenlijn liggen hier in het ondiepe deel van het water zodat ouders makkelijk met hun kinderen af kunnen spreken hoever ze het water in mogen.”

Zwemmen in open water gebeurt in Nederland op eigen risico, schrijft Rijkswaterstaat. Voor officiële zwemlocaties wordt bekeken welke risico’s er zijn. “Daar kan je dan maatregelen op bedenken, bijvoorbeeld de ballenlijn”, legt Rutten uit.

Naast fysieke maatregelen zet Leisurelands in op voorlichting. “De landelijke campagne die nu loopt heet ‘Wie checkt jou?’, waarin we vooral adviseren om altijd samen het water in te gaan of iemand te laten weten dat je in het water gaat. Ook vragen we bij overheden aandacht voor zwemles en voorlichting, zeker ook voor groepen voor wie dit niet vanzelfsprekend is.”

Permanent toezicht regelen is volgens Rutten niet eenvoudig. “Het gebeurt weinig in het binnenland van Nederland, je ziet het voornamelijk aan de kust. Als een zwemlocatie afgesloten is met een hek en er vaak ook entree betaald wordt is het er meestal wel. De Zandenplas heeft geen hek en is het hele jaar door van vroeg tot laat vrij toegankelijk.  Daarnaast zijn toezichthouders doorgaans gekoppeld aan aangewezen zwemlocaties. Wat daarbuiten gebeurt is dan nog steeds buiten het zicht.”

Een zwemmer kan zelf ook een aantal dingen doen om zo veilig mogelijk het water in te gaan. “Zwemmen in natuurwater is verraderlijk. We zeggen ook dat als je niet de vaardigheden hebt om goed te zwemmen, of niet kan zwemmen, je dit dan ook niet moet doen. Zeker in natuurwater kan het onvoorspelbaar zijn. Er kan stroming zijn, diepteverschil en op sommige plaatsen bijvoorbeeld scheepvaart. Neem de omgeving altijd eerst goed in je op en duik bijvoorbeeld ook nooit als je niet zeker weet dat dit kan”, waarschuwt Rutten.

Leisurelands reflecteert intern op het dodelijke incident bij de Zandenplas. “Intern doen we een analyse van wat er gebeurd is. Dat is nu gedeeltelijk helder. Als dat rond is, gaan we kijken of er verbeterpunten zijn.”

Daarnaast staat Rutten open voor suggesties. “We zijn altijd bereid om te kijken naar nieuwe maatregelen die effectief en haalbaar zijn.”

Eerder reageerde Rutten al op het drama bij de Zandenplas. Hij schreef: “Wij hebben als organisatie een van de droevigste dagen uit ons bestaan beleefd. Twee bezoekers zijn tijdens het zwemmen op Zandenplas onder water geraakt en later in het ziekenhuis overleden. Wij wensen iedereen ontzettend veel sterkte met hun verlies. Wat begon als een mooie zonnige dag eindigde in een drama.”