Raadsleden

De mensen in de gemeenteraad heten raadsleden. Inwoners kiezen hen elke vier jaar tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. De eerstvolgende verkiezingen zijn volgende week woensdag 18 maart.

Hoe groot de gemeenteraad is, verschilt per gemeente. Dat hangt af van het aantal inwoners. Een gemeenteraad heeft minimaal negen en maximaal negenenveertig leden. Het aantal is altijd oneven. Daardoor kan er bij een stemming altijd een meerderheid zijn.

Als we praten over hoe groot een partij is in de raad, hebben we het over het aantal zetels. Dat zijn de stoelen die een partij heeft in de raadszaal.

Wil je weten hoe de zetels worden verdeeld? Lees dan ook: De gemeenteraad uitgelegd: zo werkt de zetelverdeling per gemeente.

Kabinet in het klein

De gekozen raadsleden vertegenwoordigen de inwoners van de gemeente. Je kunt het een beetje vergelijken met de Tweede Kamer in Den Haag.

Na de verkiezingen kiest de gemeenteraad de wethouders. Zij kun je zien als de ‘ministers’ van de gemeente. Samen met de burgemeester vormen zij het college van burgemeester en wethouders.

De burgemeester wordt niet door inwoners gekozen. De gemeenteraad beveelt een kandidaat aan. Daarna wordt de burgemeester officieel benoemd voor zes jaar.

Raad bepaalt het beleid

De gemeenteraad bepaalt de belangrijkste plannen van de gemeente. De raadsleden maken regels en besluiten waar inwoners zich aan moeten houden.

De raad besluit bijvoorbeeld dat er meer betaalbare woningen moeten komen. Het college gaat dan zoeken naar locatie, vergunningen regelen en plannen laten maken door projectontwikkelaars. Dat doen ze niet alleen. Dat doen ze samen met ambtenaren die hen daarbij helpen. De ambtenaren regelen bijvoorbeeld ook uitkeringen en zorg.

Het college houdt ook in de gaten of het beleid wel werkt: worden er inderdaad meer betaalbare woningen gebouwd? Zo niet, dan kan het het college een voorstel doen aan de raad voor een ander plan en daar gaat de raad vervolgens over stemmen. 

De burgemeester en wethouders voeren dus de plannen van de gemeenteraad uit. Ook voeren zij landelijke wetten uit binnen de gemeente.   

De gemeenteraad controleert ondertussen of het college zijn werk goed doet. Ook stelt de raad de gemeentebegroting vast. Daarin staat hoeveel geld de gemeente mag uitgeven aan verschillende onderwerpen. Het college en de ambtenaren zijn degenen die dit geld echt uitgeven. 

Raadsvergadering

De gemeenteraad vergadert regelmatig over plannen en problemen in de gemeente. Dat kan bijvoorbeeld gaan over een voorstel van het college, maar ook over onderwerpen die ze zelf aankaarten. Meestal is er één keer per maand een raadsvergadering.

Tijdens zo’n vergadering nemen raadsleden besluiten. Dat kan gaan over heel veel verschillende onderwerpen, bijvoorbeeld over straatverlichting, afvalbakken, aanbod van huisartspraktijken, de openingstijden van het theater of de kwaliteit van de sporthallen.

Raadscommissie

Veel raadsleden hebben naast hun werk in de raad nog een andere baan. Daarom kan het lastig zijn om alle onderwerpen goed te volgen.

Daarom zijn er vaak raadscommissies. In zo’n commissie verdiepen mensen zich in een bepaald onderwerp. Dat kunnen raadsleden zijn, maar ook andere inwoners.

Een voorbeeld is een commissie openbare ruimte. Die houdt zich bezig met onderwerpen zoals wegen, groen en gebouwen. De commissie geeft advies aan de gemeenteraad.

De griffie(r)

De gemeenteraad krijgt hulp van de griffier. Elke gemeenteraad heeft een griffier.

De griffier helpt bijvoorbeeld bij het voorbereiden van vergaderingen. Ook zorgt die ervoor dat raadsleden de juiste informatie krijgen. Daarnaast schrijft de griffier op welke besluiten zijn genomen.

De griffier werkt vaak samen met andere medewerkers. Samen worden zij de ‘griffie’ genoemd.